İETT Nostaljik Tramvay
Ahmet Rasim

 Ahmet Rasim’in atlı tramvaylarla ilgili gözlemleri ise şöyle:

 
“Bundan evvelki tramvaylar ne kadar iyiydi! Yerine göre yavaşlayıp dururlar, yerine göre hızlanıp acele ederlerdi. Kimi dört atlı olurlar, insana gurur ve haşmet diye bir şeyler gelir; kimi yokuşun ortasında dururlar, aklımıza ikbal ve saadet basamaklarının yarısında kala kalmanın ne kadar acı olacağı gelirdi. Hele freni kaptırıp da yokuş aşağı alabildiğine kaydığı zamanlarda, binenlerde sebep olduğu baş dönmeleri, yürek oynamaları, kadın çığlıkları, çocuk haykırmaları, hatta erkeklerin bağrışmaları ile bir arada köpek havlamaları, dışarıdakilerin:
- Makinayı çalıştır!
- Dizginleri çek, be herif!
- Atlama! Parçalanırsın!
- Eyvah! Paramparça oldular!
feryatlarıyla el ayak sallayıp tepinmeleri arasında koca arabanın zıp! diye durması, ertesi gün gazetelerin olanı yazmaları üzerine, saf kimselerden bazılarının:
- Bizimki dün sokağa çıkmışlardı, sakın içinde bulunmasın! yollu acınarak bir daha vermemeğe ant etmeleri de ne kadar gönül yakıcı idi!... Düz yerlerde giderken sözü edilen taşıtların geri kaldıkça içindekileri basan rekabet utancı, duraklarda dakikalarca bekledikçe geç kalmış olanların tutuldukları sıkıntı, sürücülerin öttürdükleri borulardan dalgın yürüyenlere gelen silkinme, yağmurlu havalarda beygir ayaklarından, tekerlek altlarından fırlayan çamurların yol açtığı zifos alayları, bütün bunlar, bu haller, bu duygular, zamanın da değişiklikleri içinde yok olup gitti. 
Henüz yolda, yolunda, yolunca yürüyemediğimizi, her iniş-yokuşlarda hatırlatan, kimi eli bayraklı, kimi borulu, kimi köşklü taslağı, pırpırı kıyafet vardacılar, şehrin görünüşüne az mı güzellik katarlardı.Ölü Kurban Oseb’in İştayn’dan yeni aldığı elbisenin ortaya yaydığı ot kokusuna açlık yüzünden dayanamayıp saldıran beygirlerin o gözlerindeki can çekişen parıltılar, bel ve sırtlarındaki o bir deri, bir kemik gösteriş, sağrılarında, kuskunlarında görülen o düşüklükler, arabayı çekerlerken oklava gibi kabaran o pörsük adalelerin görünüşleri, iple bağlı dizginler, hayvanların başlarına dekolte süsü veren başlıklar, şimdi hayal oldu kaldı. Sürücüler içinde, öyle usta kamçı şaklatanlar vardı ki acemi polisleri:
- Rüvelver atıldı! diye dört döndürürlerdi. O devirde ise rüvelver atmak tehlikeli bir cüret, fakat saray adamlarına vergi bir mürüvvetti”
 

 

İETT Nostaljik Tramvay