İETT Nostaljik Tramvay
İETT'nin kalbi metrohan

  İETT'nin  Kalbi Metrohan 

Beyoğlu ilçesinde, Galata ile Beyoğlu arasında ulaşımı sağlayan Tünel’in Beyoğlu tarafındaki girişi üzerinde inşa edilmiş olan Erkân-ı Harp Sokağı ile birinci Belediye Sokağı arasında yer alan adadaki 4 numaralı handır.
Anıtsal özelliğe sahip olan bu görkemli yapı, adını küçük bir metro sayılabilecek olan Tünel’den alınmıştır. Tünel inşaatının bitimini takiben bu yapının önündeki küçük meydana da Tünel Meydanı denilmeye başlanmıştır.
 
 
Tünel’in proje ve yapım mühendisi olan Eugene Henry Gavand, İstanbul Tüneli’ni işleyen bir eser yayımlamıştır. 1876’da Paris’te yayımlanan bu eserde İstanbul Metrosunun yapımıyla ilgili 44 sayfalık bir metinden başka Tünel güzergâhı, binalar ve makinelerin çizimleri yer almaktadır. Gavand’ın Tünel projesine ait çizimlerden anlaşıldığı kadarıyla Beyoğlu tarafındaki gar binası zemin katı ile birlikte 4 kat idi. Terası oluşturan 5. katta ise dikdörtgen formda küçük bir kulübecik, iki katlı bir kule yer almaktaydı. Yine bu çizimden anlaşıldığı kadarıyla Gavand, gar binasının üstünü otel olarak planlamıştı. Gavand’ın projesine göre Tünel’e giriş ve çıkışlar yuvarlak kemerli 6 kapıdan yapılacaktı. Bu yolcu kapılarının yanında bulunan iki kanatlı bir diğer kapıdan ise gar binasına ya da otelin içine girilmekteydi. Zemin katının üstündeki katta art neuveau tarzında yapılmış demir korku-luklu dar bir balkon vardır. Bu balkona odalardan yapılan çıkışlar yuvarlak ke-mer içine alınmış çift kanatlı kapılardan yapılacaktır. Bu kapılar Metro Han’ın ön cephesinde 14, Tünel’e girişin yapıldığı yan cephede ise 10’ar adettir. Üçüncü katta da aynı durum devam eder, ancak bu kattaki kapılar dikdörtgen formda dü-şünülmüştür. Dördüncü ve son katta ise balkon olmayıp balkon kapılarının yerini pencereler almıştır. Gavand’ın eserinde yer alan bu proje zemin kat hariç uygulanamamıştır.
1874’ten 1914’e değin Tünel İşletmesinin yönetim bürolarının nerede olduğu kesin olarak belli değildir. Bunlar muhtelif binaların kiralanan odalarında dağınık ve ayrı bir halde bulunuyorlardı. Bir araya gelmeleri ise ancak 1912’de hazırlanan projenin 1914’te gerçekleşmesiyle sağlanmıştır. Metro Han’ın bugünkü hali, üzerinde 15 Kasım 1912 ve 12 Mart 1913 tarihleri bulunan projelere göre biçimlenmiştir. Bu projeler Belçika’nın Charleoi kentinde çizilmiş olup halen İETT arşivinde saklanmaktadır. Metro Han, 1912 ve 1913 tarihli plan ve projelerinden büyük bir sapma göstermemiştir. Yapı projesinde de görülebildiği gibi zemin kat dahil 6 kat olarak inşa edilmiştir. Bugün binada görülen 7. kat ise 1930’lu yıllarda yapıya ilave edilmiştir.
Dikdörtgen bir plana sahip olan Metro Han, girişi binanın ön cephesi olarak kabul etmemiz gereken yerden yani Erkân-ı Harp Sokağındaki ana kapıdan yapmaktadır. Çelik konstrüksiyon  kullanılarak inşa edilen binanın zemini ve merdivenleri mermer malzeme ile yapılmıştır. Merdiven korkulukları art neuveau tarzında süslemelere sahip olup demirdendir. Yapıda merdivenlerin yanı sıra iniş çıkışı sağlayan bir asansör de vardır. Bina önemli derecede bir tadilata ve restorasyona uğramadığı gibi orijinal planından da fazla bir sapma olmamıştır. Sadece planda görülen bazı merdivenlerin iptal edildiği, bazı odaların ise aradaki duvarlar kaldırılmak suretiyle büyük bir oda haline dönüştürüldüğü görülmektedir. Ayrıca orijinal planda en üst katta görülen ve daha ziyade estetik bir unsur olarak düşünülmüş olduğunu varsayabileceğimiz beşik tonoz biçimli tasarım hiçbir zaman gerçekleşmemiştir. Metro Han günümüzde de İETT’ye ait idari birimlerin faaliyette bulunduğu bir yapıdır.
 
 
 
 
 
 
 
 

 

İETT Nostaljik Tramvay