İETT Nostaljik Tramvay
İstanbul'da İlk Tramvay

 İstanbul’da İlk Tramvay

İstanbul’da tramvay inşaatı, Kostantin Karapano Efendi’ye verilen imtiyaz neticesinde gerçekleşti. 1870 Mart’ında şirketin hazırladığı tramvay hattı haritaları ve istimlâk planları onaylandı ve 1871 yılında Azapkapı-Beşiktaş hattı deneme seferlerine geçildi.
   Hat boyunca Karaköy, Kabataş ve Beşiktaş’ta olmak üzere üç adet durak ve bekleme salonu inşa edilmişti. Tramvay, durakların dışında durmayacaktı. Bununla beraber, Londra, Paris ve Viyana gibi Avrupa şehirlerinde de görüldüğü üzere, tramvay hareket halinde iken binenlerin olacağı da farz ediliyordu. Yol tek hat olduğundan, aksi yönden gelen tramvayların karşılaşacağı yedi korozman noktası yapılmıştı. Vagonlar Viyana’da inşa edilmişti. Vagonları çekecek atlar ise bu işleme uygun olarak yetiştirilmiş, katana adı verilen Macar atları idi.  Azapkapı-Beşiktaş hattı 31 Temmuz 1871 tarihinde açıldı. Bu münasebetle Tophane’de düzenlenen büyük törene, hastalığı sebebiyle hazır bulunamayan Sadrazam Âli Paşa’yı temsilen Şurayı Devlet Reisi Kamil Paşa başta olmak üzere, Hüseyin Avni Paşa, Ethem Paşa ve öteki devlet ileri gelenleri, yabancı ülke elçileri, ticari ve mali çevrelerden birçok zevat katılmıştı.  Bunaltıcı yaz sıcağına rağmen, tören alanında çok kalabalık bir halk topluluğu da birikmişti. Böylece İstanbul’un ilk atlı tramvayı hizmete girmiş oluyordu. Düzenlenen tarifeye göre her sabah ilk tramvay 06.30’da Beşiktaş’tan hareket edecek, son tramvay ise akşam 19:20’de Azapkapı’dan kalkacaktı. Her iki yönde yirmi dakikada bir sefer yapılacaktı. Birinci mevki yolculuklarda Azapkapı veya Beşiktaş’tan Kabataş’a kadar 40 para, hattın tamamı için 80 para alınacaktı. İkinci mevkide bu ücretler yarı yarıya daha azdı.
   Tramvay hizmete girdiği andan itibaren büyük rağbetle karşılandı. Yeni bir ulaşım aracı olmasından dolayı halkın merakını çekmesi tabii idi. Ancak esas olarak, diğer nakil vasıtalarına göre nispeten ucuz olması sebebiyle tercih ediliyordu. Öyle ki, Azapkapı-Beşiktaş arasında çalışan tramvay arabaları yetersiz kalıyordu. Özellikle Tophane veya Kabataş’a gelindiğinde, vagonlarda yer bulmak mümkün olmuyordu. Öte yandan, yapımı sürmekte olan Eminönü-Aksaray hattı da 1871 Ekim’inde tamamlanmış ve deneme seferlerine başlanmıştı. Bu hat da 14 Kasım 1871 tarihinde hizmete girdi. Tramvay her 10 dakikada bir hareket edecekti. Yol boyunca 8 durak yeri tespit edilmişti. Bunlar; Eminönü, Sirkeci, Bâbıâli, Sultanahmet, Sultan Mahmut Türbesi, Beyazıt, Laleli ve Aksaray şeklinde idi. Birinci mevki yolculuklarda, her iki yönden Sultan Mahmut Türbesi’ne kadar olan yarı
yol için 1,5 kuruş, tam yol için 2 kuruş alınacaktı. Bu ücretler ikinci mevki için 1 ve 1,5 kuruş şeklinde idi. 1871 yılı içinde hizmete açılan hatlardan Galata-Beşiktaş arasında 5 ayda 721.957 yolcu Eminönü-Aksaray hattında ise 42 günde 154.364 yolcu taşındı. Toplam 876.321 yolcudan 1.072.495 kuruş gelir elde edildi.5 Şubat 1872 tarihinde Beşiktaş-Ortaköy hattı hizmete açıldı. 14 Ağustos 1872’de ise Aksaray-Yedikule arasında tramvaylar işlemeye başladı. Buradaki ara duraklar Samatya, Ağahamam, Etyemez ve Davutpaşa idi. En nihayet, 14 Ocak 1873 tarihinde Aksaray-Topkapı hattı hizmete girdi.
 

 

İETT Nostaljik Tramvay