İETT Nostaljik Tramvay
Tramvay Şirketinin Millileştirilmesi

 TRAMVAY ŞİRKETİ’NİN MİLLİLEŞTİRİLMESİ VE İETT’NİN KURULUŞU

  Yıllık 60 milyon yolcuTramvayın bir ulaşım aracı olarak Cumhuriyetin ilk yıllarında da rağbet gördüğü, bu yıllardaki yolcu sayısının çokluğundan anlaşılmaktadır. Nitekim 1924–1931 seneleri arasında tramvayla seyahat eden yıllık yolcu sayısının 60 milyon civarında olduğu görülmektedir. Tramvay ileriki yıllarda da İstanbul şehiriçi kara ulaşımının en önemli aracı olmuştur. 
  Tramvay Şirketi, 1939 yılında  Nafia Vekili Ali Çetinkaya’nın girişimleri ile millileştirilmiştir. Ali Çetinkaya, Sofine grubu temsilcileri ile sürdürdüğü görüşmeler sonucu Tramvay ve Tünel şirketleri nin devletçe satın alınmasını sağlamıştır. Şirket temsilcisi H. Speciael ile varılan mutabakata göre bütün tesisleri ile beraber Tünel şirketi, 175.000 liraya; Tramvay Şirketi ise 1.750.000 liraya Nafi a Vekâleti  ’ne devredilecektir. Vekâlet de gerekli düzenlemeleri yaptıktan sonra her iki şirketin işletmesini İstanbul Belediyesi’ne bırakacaktır. Bu kanunla İstanbul Belediyesi’ne devrolunan idareler (İstanbul Elektrik Tramvay ve Tünel İşletmeleri Umum Müdürlüğü  ) adı ile kurulacak hükmi şahsiyeti haiz ve İstanbul Belediye Reisliğine bağlı bir Umum Müdürlük tarafından idare olunur.” Toplam 15 maddelik mukavelenin diğer kısımlarında İETT   Umum Müdürlüğü’nün görev ve yetkilerine dair hususlar zikredilmiştir. 16 Mart 1955 tarihinde Üsküdar-Kadıköy Halk Tramvayları Şirketi, imtiyazını İETT’ye devretmiştir.
Tramvay, nostaljiyle geri döndü 
Ulaştırma alanında değişik alternatiflerin ortaya çıkması, özellikle de karayo u taşıtlarının ağırlık kazanması sonucu, ulaşımı yavaşlattığı gerekçesiyle tramvay gözden düşmeye başladı. Tramvayı süratlendirmenin yolu aranacağına, kolaycı bir yöntem seçilerek, 1961 yılında Avrupa yakasından, 1966 yılında da Anadolu yakasından kaldırıldı. Bundan sonra uzun yıllar hatıralarda kalan bir kavram olan tramvay,  1991 yılında Taksim ile Tünel arasında  “nostaljik tramvay” adıyla yeniden işletilmeye başlandı. Bu arada, çağdaş tramvay ve hızlı tramvay adı altında yeni raylı sistem türleri İstanbulluların hizmetine sunuldu. İstanbul trafi ğinin giderek içinden çıkılmaz bir hale geldiği sonraki dönemlerde raylı sistemin önemi tekrar anlaşıldı.   Öncelikle, İstiklâl Caddesini yayalaştırma projesiyle birlikte 1990 yılı sonunda, Taksim-Tünel hattında eski elektrikli tramvayların vagonlarından faydalanmak suretiyle nostaljik tramvay hattı açılmış ve işletmeye başlanmıştır. 1990 yılında Beyoğlu’nun trafi ğe kapatılması, bu güzergahta tramvayın yeniden hizmete sokulmasında büyük rol oynamış, Kadıköy-Kuşdili’ndeki eski taşıt müzesinde muhafaza edilmekte olan 3 kırmızı motris, 2 yeşil römork, Mart 1989 tarihinde başlatılan bir çalışma ile koltuğundan penceresine, motorundan ahşap kaplamasına kadar İETT’nin kendi atölyelerinde ve kendi ustalarınca onarılarak 29 Aralık 1990 tarihinde hizmete sunulmuştur. Taksim-Tünel arasındaki bu nostaljik tramvay, 1.870 metre mesafede hizmetine halen devam etmektedir.
 

 

İETT Nostaljik Tramvay